Site Haritası               Site İçi Arama Motoru       Adres Krokisi cemturan@gmail.com    Anlaşmalı Kurum, Sigorta ve Bankalar
Skip Navigation Links
/Ana Sayfa/
 
/PROF.DR. M. CEM TURAN/
/Gebelik ve Doğum/
/Riskli Gebelik, Perinatoloji/
/Gebelik ve Hastalıklar/
/Genel Jinekoloji, Kadın Hastalıkları/
/Jinekolojik Onkoloji (Kadın Kanserleri)/
/Ürojinekoloji/
/Aile Planlaması/
/Aşılama ve Tüp Bebek/
/Menopoz ve Osteoporoz/
/Cinsel Bilgiler ve Estetik/
/Laparoskopi, Kapalı Ameliyat/
/Histeroskopi/
/Teşhis ve Tedaviye Yönelik İşlemler/
/Turan Tekniği (Video)/

 ISTANBUL
          İSTANBUL
 
Kan Uyuşmazlığı

Kan Uyuşmazlığı nedir?

Bebeğin kan grubu faktörlerinden bazıları annenin kan grubu faktörleri ile uyuşmuyorsa, bebeklerde kan uyuşmazlığı denilen, genellikle doğumdan hemen sonra kansızlık ve sarılık yapabilen bu hastalık görülebilir. Bu hastalık nedeniyle oluşabilecek kansızlık ve sarılık bebekte ağır hastalıklara veya zeka geriliğine neden olabilir. Kan uyuşmazlığı genellikle ilk gebelik sırasında görülmez. Doğumlardan hemen sonra bu hastalık için koruyucu iğnenin (Anti-D) anneye yapılması ile sonraki gebeliklerde koruma sağlanır. Büyüklüğü 7 haftayı geçen her gebeliğin sonlanmasında da (örneğin kürtajlar ve düşükler) bu iğne ihmal edilmemelidir.

Kan uyuşmazlığı ile kan uyuşmazlığı hastalığı aynı anlama gelir mi?

Kan uyuşmazlığı olması mutlaka bunun kan uyuşmazlığı hastalığına yani etkilenmiş RH ya da ABO uygunsuzluğuna dönüşeceği anlamına gelmez.

Kan Uyuşmazlığı Nasıl Oluşur? Rh uyuşmazlığı ve ABO uyuşmazlığı ne demektir?

Bebeğin kan grubu özellikleri anne karnında yaklaşık 7 haftalıkken diğer her türlü kalıtımsal özellik gibi baba ve annenin kan gruplarının birleşmesinden oluşacaktır. Her insanın kan gruplarını oluşturan genler bir çifttir ve bu iki genin ortak çalışması ile kan grubu belli olur. Bu genler tek başlarına "A","B" veya "O" gruplarıyla Rh "+" veya "-" faktörlerini ayrı olarak taşırlar. Örneğin kan grubu "Rh(+)" olarak bulunan bir kişinin genleri "(+)-(-)" veya "(+)-(+)" biçiminde oluşmuş olabilir.

Bebekler anne ve babaya ait genlerden (toplam dört gen) gelen bilgilere göre rastlantısal olarak alırlar, bu yüzden kan grupları anne-babadan farklı olabilir. Bu biçimde örneğin babasının kan grubu "Rh(+)" ve annesinin kan grubu "Rh(-)" olan bir bebeğin kan grubu "(+)-(-)" veya "(-)-(-)" olabilir. Aynı anne-babadan doğmuş diğer bebekler de baba veya annenin her seferinde başka genlerini alabileceğinden başka bir kan grubuna sahip olabileceklerdir. Böylece aile içinde kardeşlerin kan grupları oldukça farklı olacaktır. Annenin kan grubu Rh negatif veya O grubu ise ve annenin bebeğinin kan grubu farklı olursa "kan uyuşmazlığı" vardır denir. Bebek kan grubundaki Rh faktörü de A, B ve O grupları gibi baba ve anneden gelen genlerdeki bilgiye göre saptanır. Annesi Rh negatif ve babası Rh pozitif olan bebeklerin kan grubu Rh pozitif olursa, bu kan grubu anneninkinden farklı olduğu için kan uyuşmazlığı riski vardır. Fakat daha az sıklıkla bebeğin babası Rh pozitif olsa bile bebek Rh negatif olabilir. Bu durum ancak doğumda anlaşılır ve bu durumda kan uyuşmazlığı oluşmayacaktır. Özet olarak anne kan grubu Rh negatif veya "O" ise ve babadan gelen genler yüzünden bebeğin kan grubu Rh pozitif veya "A", "B" veya "AB" ise bu durumda kan uyuşmazlığı hastalığı beklenmelidir. Özellikle Rh uygunsuzluğu önemlidir, yani daha ağır sarılık ve kansızlıklara neden olabilir. Bu yüzden Rh uygunsuzluğu durumlarına çok dikkat edilmelidir. Annenin Rh pozitif ve babanın Rh negatif olduğu durumlarda kan uyuşmazlığı oluşmayacaktır.

Kan uyuşmazlığı neden ilk gebelikte hastalığa yol açamaz?

Kan grubu uyuşmazlığı olan gebeliklerde anne karnında ve özellikle doğum sırasında bebeğe ait kan hücreleri anneye plasenta (halk arasında "bebeğin sonu" veya eşi denilen organ) yoluyla geçebilir. Bu geçiş sonrasında annede bebeğin kan hücreleri yabancı bir madde olarak algılandığından bazı bağışıklık sistemi maddeleri (yani antikorlar) salgılanır. Bu maddeler bebeğe yine plasenta yoluyla geçerek bebeğe ait kan hücrelerini parçalar. İlk doğum sırasında oluşan bu maddeler bebek doğmuş olduğundan etkileyemez. Fakat daha sonraki gebelikler sırasında anne vücudunun bağışıklık sistemi yeniden çalışmaya başlar. Daha anne karnındayken bebeğe geçen bu maddeler bebek kan hücrelerini parçalamaya başlar. Böylece "etkilenmiş kan uyuşmazlığı" durumu oluşur.

Etkilenmiş kan uyuşmazlığı hastalığını önlemek için ne yapılır?

Kan uyuşmazlığı hastalığı, Anti D iğnesi yaptırmayan kadınlarda özellikle 3-4 doğumdan sonra her bebekte görülmeye başlar. Kan uyuşmazlığının böylece anne vücuduna bir kez yerleşmesinden sonra tedavisi yoktur. Bu nedenle koruyucu önlemler almak çok gereklidir.

Kan uyuşmazlığı tipine göre belirtiler ve önleyici tedbirler farklıdır. ABO gruplarına ait uyuşmazlık daha hafif geçer, fakat Rh uygunsuzluğu çok ağır hastalıklara neden olabilir. Doğum öncesi izlemeler sırasında her gebe kadının kan grubu doğumdan önce öğrenilmelidir. Rh negatif bulunan annelerin eşlerinin kan grupları da öğrenilerek kan uyuşmazlığı açısından önlem alınmalıdır. Günümüzde yapılan uygulama ile 28 haftalık gebelik sırasında ve bebek kan grubu Rh pozitif olarak bulunursa doğumdan hemen sonra gerekli olan iğnenin yapılmasıyla bu hastalık neredeyse tamamıyla önlenebilmektedir. ABO kan grubu uyuşmazlığı belirtileri bebeklerde çok hafif görülür ve bunun için pratikte iğne yapılması gerekmez.

Kan uyuşmazlığı iğnelerinin yapılmaması daha sonraki gebeliklerde sorunlar çıkmasına neden olabilir. Böyle oluşan bazı ağır durumlarda bebekler anne karnında kaybedilebilmektedir. Ağır kan uyuşmazlığı hastalığı durumlarında anne karnındaki bebekte kansızlık, sarılık, vücudunda su toplanması gibi belirtiler oluşur. Bebek doğduğu anda sarıdır. Bu bebeklerin tedavisi fototerapi (ışık tedavisi) veya kan değiştirilmesi (Exchange transfuzyon) ile yapılmaktadır. Fakat uzun süreli ağır sarılık durumları bebek beyninde ve diğer organlarında geri döndürülemeyen ağır zedelenmelere neden olabilir.